Restauratie

Restauratie-opzet
Zowel de hasselteraak als de opduwer zullen worden teruggebracht in de staat waarin zij samen omstreeks 1960 vracht vervoerden. Voordat de slijptol erin gaat, documenteren we alles wat los en vast zit.

Om het project "Zeldzaamheid" betaalbaar te houden werd besloten dat onder de vloer wordt gelast, en boven de vloer wordt geklonken. Voor de "Dankbaarheid" geldt iets soortgelijks: het vlak zal gewoon worden gelast, maar de roef en het zichtwerk zoals de koekoek en het vooronderdeksel worden ook geklonken.

Historisch onderzoek
Het historisch onderzoek blijft gedurende het hele project aan de gang, want als je eenmaal bezig bent, komt de informatie soms zomaar aangelopen in de vorm van een bezoeker die er meer vanaf weet.
Inmiddels zijn er bijvoorbeeld over de "Zeldzaamheid" twaalf mappen gevuld met informatie, waarvan zeven met zo'n 1500 foto's van het restauratie-proces. Het idee om de restauratie vast te leggen in een publicatie is al snel ontstaan, maar deze website is een minder geldverslindende mogelijkheid om te laten zien hoe de restauraties van zowel motorsleepboot als hasselteraak verlopen.

spanten (foto M.Goud)


Restauratielogboek "Zeldzaamheid"

kraan (foto M.van Lier)

Voorjaar 2000
Foto: de Zeldzaamheid wordt in de zomer van 2000 met een 70-tons kraan over het Borgercompagniesterdiep in de tuin van Roel Wolthuis neergezet.

dieptepunt (foto E.D.Douma)

Najaar 2001
Foto: Al het slechte ijzer wordt verwijderd.

Roel Wolthuis, klinker(foto M.Goud)

Voorjaar 2003
De eerste nieuwe klink

Het klinken wordt gedaan met een pneumatische klinkhamer. Maar dat is niet alles wat je ervoor nodig hebt! Wil je klinken, dan heb je minimaal 3, maar het liefst 4 personen nodig: een klinker (die met de klinkhamer), een nageljongen of -meid (die de klinken heet stookt in een veldsmidse), een klinkerjongen (die de klinken uit de smidse haalt en in het gat stopt), een tegenhouder (die in het schip staat om de klinken tegen te houden). Eerst worden er zoveel mogelijk gaten dichtgeklonken. Als laatste worden de bouten en moeren weggehaald zodat ook die gaten dichtgeklonken kunnen worden.

Marja, nagelmeid (foto E.D.Douma) Koos, tegenhouder (foto M.Goud)
sleepcontract uit 1946

Toeval
December 2003
Bij toeval kreeg Eddie eind december een 'Nederlandsche Schippersalmanak' uit 1946. Tot zijn verbazing vond hij op bladzijde 206 een klein vergeeld briefje. Het bleek een sleepcontract te zijn tussen schipper Siegersma van het 56 tons schip 'Hoop op zegen' en eigenaar H. de Vroome van motorsleepboot 'Martha', sterk 20 PK. Voor het bedrag van fl. 2,95 sleepte de 'Martha' het schip op 21 augustus 1946 van Zwartsluis naar Zwolle.
Hoeveel geluk kun je hebben?

De 'Havendienst Nijkerk' aan het werk, circa 1930

Onderzoek
Januari 2004
In een week tijd hebben we drie dagen in het archief van de gemeente Nijkerk doorgebracht. Het archief over de baggermolens en de sleepboten is uitgebreid bestudeerd en we zijn een aantal mooie foto's rijker. Zo vonden we een mooie proefvaartfoto van de sleepboot met de baggermolen en de onderlossers erachter. En -zoals je hiernaast ziet- een foto van een sleep in de havenmond op weg naar Nijkerk (Arkervaart).
In een jaarverslag van de raad vonden we in 1932 een heel korte verwijzing naar de verkoop van de sleepboot. Hoe de sleepboot bij de Vroome in Smilde terechtkwam, weten we nog steeds niet precies.

Bezig met de constructie van het dak

Opbouw
1 maart 2004
Eddie werkt nu elke dag dat we op de werf zijn aan de constructie van de opbouw. De oude koekoek is er nog, de scepters voor de reling ook. De dakspantjes en platen zijn nieuw en worden geknipt, geponst en in elkaar gebout.
In de tussentijd is Marja met komborstel en owatrol in de weer om de oude onderdelen weer bruikbaar te maken. De 'nieuwe' oude Kromhout wordt ook regelmatig geolied.

Bezig met de constructie van het voordek

Voordek
17 maart 2004
Hiernaast zie je hoever we vorige week waren gevorderd met het voordek. (Inmiddels zitten de ponsgaten er ook al in en is alles vastgebout).
Als het voordek klaar is (en afgeklonken), en het dakje van de opbouw klinkklaar, wordt de motor in de machinekamer gehesen. Daarom is Marja nu druk bezig de machinekamer in de verf te zetten. Gelukkig zat het weer deze week mee!

De fundatie voor de Kromhout

Machinekamer
4 april 2004
De machinekamer zit nu van top tot teen in de primer en de owatrol.
De stukken onder de fundatie van de motor (plekken waar je later nooit meer bijkomt) worden straks nog flink in de lijnolie gezet. We hebben tijdens het krabwerk een ouderwetse kleur groen gevonden. Alles boven de vloer wordt in deze kleur geverfd.

Eddie heeft net het voorschild geknipt en geponst

Voorschild
4 april 2004
Het begint eindelijk echt op een sleepboot te lijken nu de opbouw haar vorm terugkrijgt. Eddie heeft deze week namelijk het voorschild erop gezet.
Omdat dit deel al gesloopt was toen hij de boot kocht, heeft het wat tijd gekost om aan de hand van oude foto's te achterhalen hoe het heeft gezeten.

rondsmeden van de bolder platsmeden van de bolder
even testen of het past

Voorbolder
18 april 2004
Deze week zijn we niet bij de werf geweest (het was paasmaandag en dit weekend was het museumweekend..), maar we hebben wel de foto's opgehaald!
De laatste keer heeft Eddie samen met Roel gewerkt aan de reconstructie van de voorbolder. Deze was oorspronkelijk van onderen uitgesmeed en vastgeklonken aan het voordek. Vervolgens is hij bij de bouw van het bootje met een plaat aan het potdek vastgeklonken. Omdat die plaat er nog zit (zie foto) kon de bolder niet op de ouderwetse manier uitgesmeed worden. (Omdat we 'm dan niet meer door die plaat krijgen...)
Besluit: een ring smeden die rond de nieuwe bolder bevestigd wordt, en die ring vastklinken aan het voordek! Om dit moeilijke verhaal inzichtelijk te maken hebben we er maar twee foto's bijgedaan.

roel en koos aan het klinken

Klinken
27 april 2004
Zaterdag 24 april was een mooie dag om voor de eerste keer dit jaar weer te klinken. Hierbij hadden we versterking van Koos de Jong.
Rond een uur of tien begonnen met in het vooronder(tje) Eddie als 'klinkerjongen' en Koos als 'tegenhouder', in de machinekamer de veldsmidse, een bak vol klinken en Marja als 'nagelmeid' en op het voordek Roel als 'klinker'. Nou, dat is een heel gepruts in zo'n kleine ruimte!
Om half vijf was het hele voordekje dicht en was het voorschot er ook voor een deel aangeklonken. Bij de laatste klinken hadden we een groepsbezoek van ongeveer 35 mensen erbij als publiek.

De machinekamer is op maandag 19 en maandag 26 april mooi groen geverfd. En dat versgeklonken voordek ziet nu al zwart.

constructie van de opbouw

Vooral het maken van de opbouw is moeilijk, omdat het voordek lager ligt dan het gangboord. In de zijkanten moesten de voorste stukjes staal vervangen worden. De zijkant van de opbouw moet goed stroken en passen bij de hoeken naar het voorschild. Achter die hoekverbinding moeten stuiken komen en alle ponsgaten moeten ook nog op elkaar passen... De hoeklijnen van het gangboord naar de opbouw waren ook nog van een afwijkende maat die niet meer te krijgen was. Gelukkig hadden we nog een paar oude stukjes (45x45 mm) liggen.

constructie van de opbouw

Opbouw
23 mei 2004
De voorbolder staat erop en moet alleen nog geschilderd worden. De machinekamer is helemaal klaar voor de motor, die er hopelijk donderdagmiddag ingaat. Als dat niet lukt dan wordt het pas begin juli. De schroefas, binnen- en buiten'gland' zijn besteld. Voor het inbouwen en uitlijnen van de motor krijgen we hulp van Mark Smidt van Het Vertrouwen Scheepstechniek.

de motor hangt al boven de machinekamer

Motor
31 mei 2004
De motor is er donderdag 27 mei ingetakeld. Het heeft redelijk wat mankracht gekost om hem van de werkplaats naar de tuin te rijden. Vanaf daar werd hij met de kraan en de hulp van Eddie, Roel, Koos en Klaas in de machinekamer gehesen. De knalpot wordt er later weer aangezet.

klaar!

Allerhande klussen
juni 2004
In juni heeft Eddie aan boord van de "Dankbaarheid" een mastje gemaakt voor de sleepboot. De mast is ongeveer 2 meter 80 lang en gemaakt van een oude bokkepoot van een tjalkje. Verder zijn er veel pakkingen gemaakt en hebben we jotamastic gekocht om het onderwaterschip straks mee in te smeren.

de motor naar de sleepboot

Motor
5 juli 2004
De nieuwe schroefas is in juni opgehaald bij de draaier in Hoogkerk. En vandaag konden we haar op haar plek zetten. De tussenas is er ook tussengezet en het geheel is alvast met bouten wat vastgezet.
Wel even wennen nu de motor erin staat, want ruim is het niet! Marja heeft de onderzijde van de dakplaten in de primer en de groene verf gezet. Dat is wat lastiger te doen als het dak er al opgeklonken zit.. .Volgende week kan Eddie het schroefraam gaan maken.

schroefraam vastzetten

Schroefas en schroefraam
20 juli 2004
Hiernaast zie je Roel aan de gang met de schroefas en het schroefraam. De roerkoning (roer-as) is inmiddels besteld. Marja is bezig om de kuip in de verf te zetten, zodat de stuurinrichting compleet kan worden gemaakt. Eddie is bezig met de machinekamer: startluchtfles op z'n plek, buizen, uitlaten en flensen bevestigen... De afwateringsbuizen van het voordek zijn geplaatst en de sleepbolder die in de kuip komt te staan vordert ook al aardig.

de schroefas op z'n plaats

Vakantie!
20 juli 2004
Gisteren was het de officiële eerste dag van onze werkvakantie! De komende twee weken zijn we, als alles meezit, iedere werkdag in Sappemeer aan het werk.

eddie installeert de startluchtfles

Nieuws van de teller
21 juli 2004
Wat we nog niet verteld hadden, is dat we op zondag 11 juli op deze website onze 1000ste bezoeker hebben gehad! www.zeldzaamheid.nl is sinds 18 april 'online' en trekt dus gemiddeld zo'n 12 bezoekers per dag (wat wij absoluut niet slecht vinden...)

verfklaar maken

Regelwerk
21 juli 2004
Voordat de bouwvak begint, moeten we nog aardig wat materiaal regelen: flensen voor het koelwatersysteem, staal laten walsen voor de schoorsteen, glas op maat laten maken voor de lichtrandjes in de opbouw en de koekoek.

koos en roel werken aan de opbouw

Veel gedaan
30 juli 2004
We kunnen niet alles noemen wat we de afgelopen twee weken hebben gedaan, maar wat hier volgt is toch een aardig overzicht: motor is uitgelijnd, de schroefaspakking gegoten (van lood), het schroefraam en de roeras in elkaar gezet, waterinlaat van de motor gemaakt, voordek afgewerkt, kuip en vooronder in de primer gezet.
Omdat het onderwaterschip binnenkort geschilderd kan worden is de scheepsverzekering ook langsgeweest.

marja aan de veldsmidse

Klinken
26 juli 2004
Afgelopen maandag hebben we één van onze laatste klinkdagen gehad. Het onderwaterschip is nu afgeklonken en omdat het allemaal redelijk vlot ging, het voorschild ook. We hadden er mooi weer bij, niet te warm, en ook belangrijk: de wind stond de goede kant op! Wat nu nog overblijft om te klinken dat is het dakje van de opbouw. Hier zullen we naar schatting nog twee tot drie dagen mee bezig zijn, want het is nu erg krap in de machinekamer.

lood smelten aan de smidse

Ouderwets
juli 2004
Bij het laatste nieuws hadden we verteld dat we de pakking voor de schroefasflens hebben gegoten. Inmiddels hebben we hier de foto's van en de twee mooiste laten we hier zien.
Hiernaast zie je hoe Roel aan de smidse het lood smelt.

de loden pakking gieten

De mal rond de schroefasflens hebben we van dun metaal gemaakt en dichtgestopt met ouderwetse stopverf (op lijnoliebasis, eerst goed kneden!). Vervolgens wordt het lood in deze mal gegoten.

gaten van de motorfundatie op maat maken

Motorfundatie
augustus 2004
Het op maat maken van de motorfundatie was een verhaal apart. Omdat we er een andere motor in hebben gezet, verschillen de gaten die in de motor zitten net een aantal milimeter met de gaten die in de fundatie zitten. Er zat niets anders op dan de fundatiegaten op te boren zodat het wel zou passen. in een gewone boormachine paste geen 25 millimeter boor omdat deze boor een conische stift heeft.
Een monumentaal stuk gereedschap van Roel bracht uitkomst: de luchtboormachine. Deze kon goed vastgehouden worden en heeft wel een conische houder. Omdat de huidige compressor redelijk klein is, kan er jammergenoeg maar heel kort mee geboord worden omdat de lucht na 15 seconden op is.
En dan weer even wachten tot er genoeg luchtdruk is...

oude en nieuwe steun van de sleepbolder

Het afwerken kost veel tijd
augustus 2004
Ontelbaar veel verschillende dingen hebben we gedaan in augustus: van het slijpwerk onderwater, de steun voor de sleepbolder namaken, laswerk aan de lichtrand in de machinekamer tot aan het schilderen van het beslag.

de romp in aluminium-jotamastic

Romp in de verf
6 september 2004
Zaterdag 4 september heeft Eddie de kuiprand uitgelijnd en het slijpwerk afgemaakt. Vandaag hebben we het laswerk afgerond en de eerste laag tweecomponentenverf op het onderwaterschip gezet. Het is welliswaar aluminiumkleurig, maar je ziet al wel wat het wordt! Straks de laag zwarte verf eroverheen.

de sleepbolder op zijn plek en het dak erop

Sleepbolder en machinekamer
11 september 2004
Woensdag 8 september is de sleepbolder op zijn plek gezet. Dit was nog redelijk ingewikkeld omdat het bootje nu anders ligt dan in het water. De sleepbolder moet loodrecht op de middenlijn van het schip staan, zowel langsscheeps als dwarsscheeps, en hij moet haaks op de waterlijn staan of iets achterover.
Na ongeveer een uur kijken en rondlopen en praten waren we het eens "zo staat ie goed".

Daarna zijn de vloerspanten voor de kuipvloer erin gezet. De knalpot is aan de motor bevestigd en toen konden ook de dakplaten van de opbouw (die er een tijd af zijn geweest) vastgebout worden.

de hoeklijnen aan het dakje moeten omgesmeed worden

Hoeklijn smeden
27 september 2004
Maandag 27 september zijn Eddie, Pieter en Roel bijna de hele middag bezig geweest met het klaarmaken en omsmeden van de hoeklijnen aan het dakje. Omdat het een rond bochtje moest worden, moest er ook materiaal weggeslepen worden en was het flink hameren om het mooi te krijgen.

marja rolt flink door de romp in de uiteindelijke kleur
dakje met bouten en reling

Zwarte verf smeren en dakconstructie
11 oktober en 22 oktober 2004
Het is droog en zonnig, dus kunnen we op 11 oktober de aluminiumlaag van onze sleepboot (die er al een tijdje uitziet als een ruimteschip) eindelijk bedekken met de zwarte twee componentenverf.

De constructie van het dak gaat lang niet zo snel. Het gemiddelde tempo is twee dakspanten per dag! 22 oktober heeft Eddie het dak dan eindelijk zo goed als klinkklaar en het relinkje is er ook op vastgebout. Dat relinkje moet er met het klinken van het dak wel vanaf, anders is er geen ruimte om te zitten.

papieren van Mans de Vroome

Mans kasboekje
23 oktober 2004
Dankzij de website zijn we in contact gekomen met familie van Harmannus de Vroome. Ze verrasten ons met een bewaard gebleven kasboekje en een reparatierekening van de Kromhout.
De slepen staan er niet precies in beschreven, maar wel is nu duidelijk wanneer het scheepje gevorderd is door de Duitsers en wanneer Mans weer begon met varen. Met de verhalen en verdere informatie van de familie kan de zoektocht voortgezet worden!

het opstoken van de veldsmidse

Klinknagels gezocht!
8 november 2004
Marja heeft de veldsmidse weer goed opgestookt om het deel van het dak boven de machinekamer te klinken. Dit deel moet eerst zodat we daarna met de motorleidingen verder kunnen.

over de helft met het klinken van het dak

We hebben doorgeklonken met de vaste klinkerploeg (Roel, Eddie, Koos en Marja) tot de laatste klinknagel op was. Nu moeten we weer op zoek naar 3/8" nagels om het dak af te maken.

Heeft u nog 3/8" klinknagels
(10 millimeter)?? Maak ons blij!
Stuur een email naar Marja!

Website van het jaar
22 november 2004
Sleep en Duwvaart (tevens Behoudsvereniging voor Authentieke Stoom- en Motorvaartuigen)
heeft onze site gebombardeerd tot website van het jaar. Iets wat we hartstikke leuk
vinden! Misschien voor onze sitebezoekers een reden om ook eens naar de andere bootjes te
gaan kijken?
Klik eens door naar www.sleepduwvaart.nl!

schroefdraad schoondraaien

Snij-ijzers
december 2004
Van een van onze buren hebben we engelse draadsnij-ijzers gekregen. Hier is Marja met de halfduims snijder aan het werk. Dit is de stang van de reling waar de schroefdraad van hersteld moest worden.

het losbranden van de draadeinden

Draadeinden losbranden
december 2004
De kop van de Kromhoutmotor was altijd met twee smeedijzeren stangen aan het gangboord bevestigd. Hiervoor zijn twee langere draadeinden in de cilinderwand bevestigd. Bij de nieuwgekregen motor zaten deze (natuurlijk) in het verkeerde gat.
Dus: losdraaien en verstellen. Dit wilde na 71 jaar niet zomaar. Hier zie je Eddie de cilinder heetstoken met een grote gasbrander en Roel draait de draadeinden los. Vier draadeinden verzetten kostte bijna een werkdag, maar de klus is geklaard.

tewaterlatingsbericht schuttevaer

Tewaterlatingsbericht van de aak
24 december 2004
Op vrijdag 24 december hebben we in de bibliotheek van het Maritiem Museum Rotterdam tewaterlatingsberichten opgezocht. Ze hebben daar een index op scheepstypen, eigenaren, werven en scheepsnamen die in tewaterlatingsberichten van weekblad Schuttevaer voorkomen.
En ja hoor, we hebben een treffer! Snel het microfiche in de machine en lezen maar! Schuttevaer, 31 oktober 1908.

jong publiek (foto: S.M.Franswa)

Werk en onderzoek
Januari 2005
In januari is Eddie een dag naar de Koninklijke bibliotheek in Den Haag geweest om onderzoek te doen. Daar hebben ze weekblad Schuttevaer bijna compleet. Helaas, ook hier geen tewaterlatingsbericht, maar wel een aantal mooie advertenties over Kromhout.

We hebben ook weer een dag geklonken, en ditmaal is het dakje echt bijna af. We hebben in ieder geval genoeg klinknagels om het bootje helemaal af te maken.
Het publiek bij onze 'demonstraties'wordt ook steeds jonger. En ja, ook dan zijn oorbeschermers verplicht!

klinknagels overpakken

Werf Wolthuis
Februari 2005
Op 2 februari vond de presentatie van het haalbaarheidsonderzoek over Werf Wolthuis plaats. Doel is een werkende historische werf aan bevaarbaar water. De uitkomst van het onderzoek is dat het geheel haalbaar is, mits er voldoende financiën worden binnengehaald voor de restauratie van de panden en de exploitatie van de werf. Meer weten? Surf naar www.historischescheepswerf.nl!

dak in de rode primer

Winterwerkzaamheden
1e week maart 2005
Na het klinken van het dak heeft Eddie nog een mooie (koude) dag gehad om het dak schoon te maken en in de primer te zetten. Er bleef ook tijd over om de eerste handreling op het dak te plaatsen. In de werkplaats zijn we nog aan het klinken geweest aan de motorkoekoek. Deze is nu ook ijzerwerkklaar. Verder werd het aansluiten van de motor voorbereid en werd er gewerkt aan de stuurinrichting, roeras, kettingen en tandwielen.

dak in jadegroen

Schilderen
2e week maart 2005
Marja heeft het dak in de uiteindelijke kleur (jadegroen) geverfd en de binnenkant van de motorkoekoek in dezelfde kleur gezet.

In deze week heeft Eddie ook de gasbediening van de motor aangesloten.

haakse overbrengas

Haakse overbrengas
3e week maart 2005
De as van de haakse overbrenging was zo ingesleten dat die vernieuwd moest worden. Van de twee gietijzeren glijlagers was er één gebroken. Die is vervangen door een stalen. De overgebleven gietijzeren glijlager is nu voorzien van een nieuwe bronzen binnenbus. Om alles weer precies goed in elkaar te zetten is een tijdrovend werkje. Eén asje kost Eddie toch gauw tien werkuren.

stuurwielas

Stuurinrichting
3e week maart 2005
De afgelopen week is veel tijd besteed aan het reconstrueren van de stuurinrichting. Deze bestaat uit vier assen en twee kettingen.

Als eerste is het asje van het stuurwiel weer in elkaar gezet. Hiervoor moesten twee nieuwe borgpennen voor het tandwiel en een nieuwe kopspie voor het stuurwiel gemaakt worden.

roerblad met anodes

Roerblad
April 2005
Het roerblad is nu ook aan de roeras gelast. Dit moest erg voorzichtig gebeuren omdat bij te snel en te heet lassen de as krom zou kunnen trekken. Vervolgens zijn er twee anodes op het blad gezet om het brons van de schroef te neutraliseren (dit is namelijk niet goed voor het roer). De borgmoer van de schroef zit nu ook vast.

Ingelast stukje
April 2005
In de zijkant van het bootje zat boven de waterlijn nog een stukje dat ingelast moest worden. het staal was op sommige plekken zo dun dat drie keer lassen nodig was. Voor het zicht zijn er binnen weer nagelkoppen aangebracht. (Echt klinken was niet mogelijk zonder het halve berghout te verwijderen). Het resultaat mag er zijn! Nu nog één dag klinken. De tewaterlating komt in zicht.

na het lassen mooi gladslijpen binnenzijde met nagelkoppen
schroef

Geschenk uit de hel
mei 2005
We hebben de oude Kromhoutschroef gevonden! Onder de vloer van het vooronder (ook wel "hel" genoemd) van de voormalige "Emanuel" (nu "Nicolaas Mulerius") bleek nog de schroef van de motor te liggen. De schipper had deze als reserveschroef aan boord. De schroef, met het Kromhoutlogo er nog op, is nog behoorlijk gaaf.
De Studentenzeilvereniging Mayday was gelukkig bereid de schroef weg te geven zodat deze weer bij de Kromhoutmotor is. Hartelijk bedankt!

koud klinken van de kuiprand

Afwerking van de kuiprand
3e week van mei 2005
Om de kuiprand af te werken moest er eigenlijk nog een hoeklijntje omheen geklonken worden. Makkelijker gezegd dan gedaan! We hebben eerst een hoeklijn van 25x25 mm in model geslagen, vastgezet en er gaten ingeboord.
Daarna kwam het leuke onderdeel: Op de zonnigste en heetste dag van mei koud klinken met 8 mm klinknagels. Dit is voor zowel tegenhouder (Eddie) als klinker (Roel) zwaar werk geweest. Na 76 klinknagels ben je (zoals Eddie zegt) dus echt "Gaar".
Maar, het resultaat is er dan ook naar..

rijden met de landrover

Mark Smidt van Het Vertrouwen Scheepstechniek heeft de trailer vervolgens met zijn landrover voor de werf geparkeerd.

Voor de werf vinden de laatste schilderwerkzaamheden en aanpassingen aan de motor plaats, voordat het bootje dan toch echt tewatergelaten wordt!
En dan wordt het proefdraaien en varen.

boven het hoogholtje bijna op de kar
los van de grond

Over het Daip
30 mei 2005
Op maandag 30 mei was het dan zover. De Zeldzaamheid werd weer iets mobieler gemaakt, geen draaiende motor maar draaiende wielen.

Een honderd tons kraan van BKF moest er aan te pas komen om het bootje van inmiddels 6 ton over het Borgercompagniesterdiep te hijsen en op de trailer te zetten.

laatste schilderwerk

Laatste werk voor de tewaterlating
13 juli 2005
In juni en de eerste weken van juli zijn we bezig geweest met het laatste schilderwerk en stopwerk. Eddie heeft veel tijd gestoken in de motor.
De tewaterlating is gepland op maandag 18 juli aanstaande.

groninger welvaart

Groninger WelVaart
28 t/m 31 juli
De Zeldzaamheid zal drijvend en wel aanwezig zijn op het maritiem evenement "Groninger WelVaart". Dit vindt plaats in stad Groningen van 28 t/m 31 juli.
Het sleepbootje ligt aan de motorenkade aan het begin van het Noord-Willemskanaal.
Voor meer informatie kunt u kijken op www.groningerwelvaart.nl.

ophalen van de werf

Vervoer
17 juli 2005
Zondag 17 juli werd de "Zeldzaamheid" van het werfterrein gehaald en naar de plek gebracht waar ze tewatergelaten zou worden. Helaas, de trekker die het bootje op zou halen kreeg een lekke band. In alle haast Mark opgebeld die gelukkig kon komen. Na het vervoer is de naam ook nog erop geschilderd.

zeldzaamheid met dankbaarheid

Weer bijna bij elkaar
17 juli 2005
Na 16 jaar liggen ze dan weer bijna bij elkaar, de opduwer en de hasselteraak.

eerste keer te water

Toch maar niet in het water laten
18 juli 2005
Na vier jaar werken denk je "daar gaat ie dan". De kraan tilt 'm in het water, Eddie en Koos in het roeibootje ernaartoe om te inspecteren of alles goed was.

En nee, het was niet goed. Na een kort kijkje in de machinekamer zegt Eddie "Hij is lek, hijs hem maar weer omhoog". Weer op de kar snel afmerken waar de lekpunten zitten. En wat blijkt, het voornaamste probleem is dat de pakking van de waterinlaat niet goed afdichtte.
Grote teleurstelling, maar nadat we er even over nagedacht hadden zijn we tot de conclusie gekomen dat die ene week er ook nog wel bij kan. Het moet wel goed zijn!

tewaterlatingsbericht

tweede keer te water naast elkaar
zeldzaamheid in groningen

Groninger WelVaart
28 t/m 31 juli 2005
Met hulp van een aantal andere schippers die Eddie een lift hebben gegeven, is het bootje ondanks de nog niet lopende motor in Groningen terechtgekomen.
Vier dagen bekeken worden door veel publiek en toen met een ander schip weer teruggevaren naar Hoogezand!

Motor
augustus 2005
Voordat de motor draait moeten er nog een aantal dingen goed nagekeken worden. De juiste smeerolie is in ieder geval al gearriveerd (ongedoopte, anders lost alle rommel in de motor op en gaat ie snel kapot!).

1922

Motor één keer aan de loop
september 2005
De motor kregen we op 9 september voor het eerst aan de loop met hulp van onze 'sleepbootbuurman' Chris. Helaas, na een minuut of wat draaien, vloog de pakking in de aanzethendel eruit en wist Eddie weer dat er werk aan de winkel was. Een ander probleem was dat de koelwaterpomp niet werkte.

Toen die problemen opgelost waren, wilde de motor niet meer lopen. En met de oude advertentie uit een boekje van P. Intveld uit 1922 in gedachte, vroeg Eddie zich toch echt af wat hij fout deed. Na ondervraging van een 'ervaringsdeskundige' (Cees Dekker), bleek dat de luchtinlaatkleppen in het carter het niet goed doen. Vervangen dus!

carterkleppen schoonmaken

Carterproblemen
7 december 2005
De carterproblemen zijn nog steeds niet opgelost. Eddie heeft eerst geprobeerd of het effect heeft als de leren kleppen vervangen worden. Niet dus. Er wordt nog steeds niet veel druk opgebouwd.
Er zijn nog een aantal andere dingen waar het aan kan liggen. We proberen deze dingen één voor één uit te sluiten, zodat we steeds minder mogelijke oorzaken overhouden.
Tot nu toe hebben we startpogingen gedaan met ongeveer 8 bar. We gaan half december kijken of de motor met 10 tot 12 bar wel wil starten. Pas als dat niet werkt gaan we drastischere maatregelen bedenken.

historische scheepswerf Wolthuis

Besluit door de raad!
22 december 2005
Op 20 december j.l. heeft de gemeenteraad van Hoogezand-Sappemeer het besluit genomen om een lening van 200.000 euro te verstrekken aan het Groninger Monumenten Fonds (GMF) ten behoeve van scheepswerf Wolthuis.

Hiermee is na jaren van overleg het besluit genomen om dit rijksmonument aan te kopen en te restaureren, zodat het een werkende historische scheepswerf kan worden, die ook toegankelijk zal zijn voor het publiek. Het GMF zal samen met de Stichting Historische Scheepswerf Hoogezand Sappemeer de middelen voor restauratie verzamelen.

motor loopt

De motor loopt!
7 januari 2006
Vandaag heeft Eddie samen met Mark Smidt een startpoging gedaan, met een fles industriële lucht erbij zodat de druk opgevoerd kon worden tot circa 13 bar.
EN dat had effect!! Na een keer proefdraaien zijn we een stukje gaan varen en het bootje doet het goed en had er duidelijk zin in!!
Waarschijnlijk is het bij vorige pogingen niet gelukt om de motor aan de loop te krijgen omdat er te weinig lucht was, er niet voldoende was verhit en de aanzethendel te lang werd vastgehouden.

de Zeldzaamheid varend! (foto: buurvrouw Audrey)

Eddie heeft afgelopen zaterdag (15 januari) voor de tweede keer gevaren, maar nu door het ijs. Aangezien de startluchtfles nog steeds wat druk verliest, was bij het starten wel een compressor bij nodig. Met 10 bar in de tank en een goed verhitte kop, liep de motor na drie startpogingen. (Niet slecht voor een beginner!)

spaken aan het stuurwiel

Verdere aanpassingen
14 en 15 januari 2006
Na de eerste vaartocht moesten er een aantal dingen aangepast worden. Zo had de knalpot geen aftapkraan en moest Eddie (ivm het koude weer) maar de onderkant van de knalpot losschroeven om het water eruit te laten lopen. Inmiddels heeft Eddie de bronzen plug die erin zat met veel moeite eruit gekregen en vervangen door een aftapkraantje.
De oude houten handgrepen van het stuurwiel waren helemaal verrot, en om het sturen wat prettiger te maken heeft Eddie er nu handvaten voor vijlen opgezet (gewoon gekocht bij de gereedschapsboer).

Teun Koolhaas en Eddie bij het bootje (foto: M.Goud)

Kromhoutbezoek
4 februari 2006
Op 4 februari kregen wij de familie Koolhaas en de familie van der Horst op bezoek. Teun Koolhaas heeft ons twee jaar geleden de motor van de Emanuel gegeven. Evert van der Horst heeft jarenlang de motor in goede conditie gehouden.
Eddie had 's ochtends proefgedraaid en had 13,5 bar in de startluchtfles. 's Middags stookte Eddie de motor weer warm, maar starten wou hij niet. Het koude koelwater maakte de kop te koud en na een aantal pogingen liep hij gelukkig toch!

eerste ontmoeting (foto: Dirk van Driel)

Eerste ontmoeting
27 februari 2006
Een tijdje geleden ontvingen wij van Dirk een aantal foto's van de sleepboot toen Eddie voor het eerst ging kijken. De foto's zijn gemaakt in juni 1998 en laten goed zien wat de staat was waarin Eddie (na kort overdenken) besloot het bootje te kopen.

het Kromhout reclamebord

Machinekamerpraat
27 februari 2006
Vandaag hadden we Martin Feenstra op bezoek. Hij nam een tijdje geleden via de website contact met ons op om te vertellen dat hij meer over de motor wist. Hij is namelijk een neef van Jelle Hoogeveen! Martin gaf ons het emaille reclamebord van de Kromhout motor, dat jarenlang in de machinekameringang bevestigd was. Hij vond dat het weer bij de motor hoorde.
Wij zijn erg blij met deze aanvulling, temeer omdat de vorige eigenaar van het sleepbootje het bord dat bij de originele motor hoort, niet wil afstaan.

Feenstra bij de motor

Martin voorzag ons tijdens het bezoek nog van allerlei waardevolle tips. Zo vertelde hij dat Jelle Hoogeveen de motor eigenlijk altijd met de hand aanslingerde en dat dat bij ons ook makkelijk kan. Er is in ons kleine sleepbootje zelfs nog meer ruimte dan in de machinekamer van de Emanuel!

david en goliath

We vroegen ons af of de motor wel warm genoeg wordt. Na wat voelen aan de kop en de cilinder was dat duidelijk. De motor blijft te koud bij vriesweer, mede omdat het koelwater wat naar binnen gepompt wordt natuurlijk erg koud is.

Op dezelfde dag kreeg Eddie een bronzen driewegkraan aangeboden. We hebben 'm de dag erna opgehaald. Eddie gaat de kraan eerst monteren. Nader bericht volgt natuurlijk!

voor werf Bodewes

Verstuiver verstopt
9 maart 2006
Na het afslaan van de motor heeft Eddie de brander weer aangezet en de inspuiting gecontroleerd door de afblaaskraan te openen en de brandstofpomp met de hand te bedienen. Er kwam toen geen rook uit, en dat kan maar een ding betekenen: geen brandstof.
De verstuiver bleek helemaal verstopt te zitten, terwijl hij in januari nog schoongemaakt was. In elk geval, nadat het ding schoongemaakt was, liep de motor weer. Weer een kleine overwinning!

varen 9 maart 2006

Varen
9 maart 2006
Afgelopen week heeft het bootje weer gevaren. Toen hij op gang was kon Marja het langs de kant nauwelijks meer bijhouden. Gelukkig zijn de foto's niet al te erg bewogen...
De motor rookte wel en op een gegeven moment sloeg hij zelfs af toen hij stationair draaide (gelukkig wel aan de wal).

bronzen driewegkraan

Driewegkraan
21 maart 2006
Met de driewegkraan die Eddie heeft gekregen kun je het water dat uit de motor komt of naar buiten, of weer terug naar de waterinlaat sturen, zodat een deel van het water of al het water vaker door de motor gaat.
Door het kijkglas kun je precies zien hoe je het water stuurt.

lichtrandjes schoonkrabben

Lichtrandjes
31 maart 2006
De bronzen lichtrandjes moeten nog steeds gemonteerd worden. Bij alle tien moet het glas vervangen worden, en hoewel we het glas al lange tijd in huis hebben, is het er nog niet van gekomen. Om de sluitringen van die lichtrandjes weer bruikbaar te maken, moet je soms rare gereedschappen gebruiken: hele kleine krabbers en een soort tandartshaakje uit de beeldhouwzaak.

driewegklep gemonteerd aan Kromhout

Driewegklep gemonteerd
4 april 2006
Op een nagemaakt deksel heeft Eddie de driewegkraan gemonteerd, en eerst met slangen om het te testen. Dezelfde dag heeft hij een andere brander gemonteerd en heeft hij de motor even gestart. Hij was in een paar minuten heet genoeg en hij liep in één keer! We zijn samen een eindje wezen varen en het werkt perfect. De motor is mooi op temperatuur. Het koelwater zie je in de driewegkraan heen en weer klotsen, het is net een wasmachine.

motor en schip

Bezoekje aan de stad
20 april 2006
We hadden het niet verteld, maar de Zeldzaamheid is een aantal weken geleden naar de stad gevaren en heeft daarmee haar 'proefvaart' gehad. De aanleiding was een gelegenheid op 20 april, waarbij de studentenzeilvereniging "Mayday" het honderdjarig bestaan van de Nicolaas Mulerius vierde. Het leek ons leuk om daar, met de oude motor van dat schip, bij aanwezig te zijn.

brandstoftank

Eindelijk een passende tank
21 april 2006
Na lang zoeken hebben we eindelijk een passende tank gekregen (Robert bedankt!). Ondertussen is het ding geborsteld en geverfd en is het gemonteerd achter de knalpot in een verloren hoekje van de toch al zo volle machinekamer. De jerrycan kan nu van het dak!

Terug naar beginpagina